Khi nào cơn động kinh trở thành cấp cứu?

Nhiều người sống chung với động kinh có thể kiểm soát cơn khá tốt và hiếm khi gặp tình huống cấp cứu. Tuy vậy, một số yếu tố khiến cơn dễ mất kiểm soát, dồn dập hoặc kéo dài, và đây chính là lúc các biến cố nguy hiểm có thể xảy ra. Việc nhận diện sớm các yếu tố nguy cơ và trao đổi với bác sĩ giúp người bệnh chủ động phòng ngừa.

Cơn động kinh cấp cứu là gì?

Cơn động kinh cấp cứu là tình huống khi cơn lên vượt ra ngoài mức an toàn thông thường và có nguy cơ gây hại tức thì hoặc để lại hậu quả lâu dài. Phần lớn các cơn động kinh tự dừng trong vài chục giây đến vài phút và không gây tổn thương đáng kể. Tuy nhiên, nếu cơn kéo dài bất thường, xảy ra liên tiếp, hoặc kèm theo các dấu hiệu đe dọa sức khỏe, nó được xếp vào nhóm cấp cứu và cần can thiệp y tế ngay. Cũng giống như động kinh có nhiều loại cơn khác nhau, các tình huống động kinh cấp cứu cũng đa dạng và đòi hỏi cách xử trí phù hợp.

Cụm cơn động kinh

Cụm cơn động kinh là tình trạng các cơn xuất hiện lặp lại trong một khoảng thời gian ngắn. Bản thân cụm cơn chưa hẳn là cấp cứu, nhưng nếu các cơn đến quá sát nhau hoặc mỗi cơn kéo dài và nặng dần, nguy cơ chuyển sang trạng thái động kinh sẽ tăng lên đáng kể. Nhận biết sớm và can thiệp đúng lúc giúp chặn đứng diễn tiến này, giảm nguy cơ xảy ra cấp cứu nghiêm trọng hơn.

Trạng thái động kinh

Trạng thái động kinh là một cấp cứu nội khoa rất nguy hiểm. Tình trạng này được xác định khi một cơn co giật toàn thân kéo dài quá 5 phút, hoặc khi nhiều cơn xảy ra liên tiếp mà người bệnh không hồi tỉnh hoàn toàn giữa các cơn. Cả hai đều có thể đe dọa tính mạng nếu không được can thiệp kịp thời. Vì vậy, người bệnh và người chăm sóc cần biết cách nhận diện sớm và gọi cấp cứu ngay khi xuất hiện dấu hiệu của trạng thái động kinh.

Chấn thương và bệnh lý đi kèm trong cơn

Hầu hết chấn thương trong cơn động kinh là nhẹ. Nhưng một số trường hợp có thể gặp:

Khó thở.
Rối loạn nhịp tim.
Chấn thương đầu hoặc ngã nặng.
Kích động, lú lẫn kéo dài sau cơn, đôi khi vài giờ đến vài ngày.

Những biểu hiện này cần được thăm khám và đánh giá y tế sớm để phòng tránh biến chứng.

Ai thuộc nhóm nguy cơ cao bị cấp cứu động kinh?

Những người dưới đây được xem là có nguy cơ cao gặp tình huống động kinh cấp cứu. Nếu trả lời “Có” với bất kỳ mục nào, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá và xây dựng kế hoạch dự phòng phù hợp.

Người bệnh đã từng:

Được chẩn đoán trạng thái động kinh.
Có cơn nối cơn, cơn này chồng lên cơn khác.
Bị cụm cơn trong vài giờ hoặc vài ngày.
Có cơn co cứng – co giật hoặc vắng ý thức kéo dài ≥ 5 phút.
Có cơn cục bộ kéo dài, lú lẫn lâu sau cơn.
Tự ý ngừng hoặc thay đổi thuốc không có chỉ định.

Người bệnh hiện có:

Cơn động kinh không kiểm soát dù đã điều trị.
Nguyên nhân cấu trúc trong não: nhiễm trùng, đột quỵ, u não, dị dạng mạch, nang.
Khó duy trì thói quen uống thuốc đều đặn.
Nồng độ thuốc trong máu thấp.
Nhiều cơn hơn mỗi khi thay đổi liều thuốc.
Gặp khó khăn về chi phí thuốc.
Lên cơn trong khi ngủ.
Sống một mình, hoặc không có người chăm sóc gần bên.

Nhận diện các yếu tố này giúp bác sĩ và người bệnh chủ động phòng ngừa, giảm nguy cơ xảy ra cấp cứu động kinh.

Khó duy trì việc uống thuốc là yếu tố nguy cơ hàng đầu

Khó duy trì việc uống thuốc đúng giờ và đủ liều là một trong những yếu tố nguy cơ lớn nhất dẫn đến cơn động kinh mất kiểm soát và các tình huống cấp cứu. Khi việc dùng thuốc bị gián đoạn, nồng độ thuốc trong máu dễ giảm xuống dưới mức điều trị, khiến cơn bùng phát trở lại.

Nếu người bệnh hoặc gia đình gặp khó khăn trong việc tuân thủ thuốc, nên trao đổi sớm với bác sĩ để được hỗ trợ. Một số giải pháp có thể giúp cải thiện:

Tìm hiểu các chương trình hỗ trợ chi phí thuốc hoặc quỹ dành cho bệnh nhân.
Sử dụng công cụ nhắc nhở như báo thức, ứng dụng điện thoại, hoặc hộp thuốc phân liều theo ngày/tuần.
Ghi chép nhật ký cơn và nhật ký dùng thuốc để theo dõi tính đều đặn và phát hiện sớm các sai lệch.

Duy trì thói quen uống thuốc ổn định là chìa khóa để giảm nguy cơ cấp cứu và kiểm soát bệnh tốt hơn.

Lập kế hoạch phòng ngừa cấp cứu động kinh

Khi người bệnh có từ một yếu tố nguy cơ trở lên, việc xây dựng kế hoạch kiểm soát cơn và kế hoạch sử dụng thuốc là rất cần thiết. Người bệnh nên mang danh sách các nguy cơ đến buổi khám và trao đổi trực tiếp với bác sĩ về những nội dung sau: