Các liệu pháp thay thế để quản lý cơn động kinh

Cần sa y tế bao gồm nhiều chế phẩm có nguồn gốc từ cây Cannabis sativa, trong đó quan trọng nhất là cannabidiol (CBD). Các thử nghiệm lâm sàng chất lượng cao đã chứng minh rằng CBD đạt chuẩn dược phẩm, được kiểm soát chặt chẽ về hàm lượng và độ tinh khiết, có hiệu quả rõ rệt trong việc giảm tần suất cơn động kinh ở một số hội chứng hiếm gặp nhưng nặng, bao gồm:

Tuy nhiên, CBD có thể gây tương tác thuốc bất lợi (ví dụ làm thay đổi nồng độ thuốc chống động kinh khác trong máu), do đó người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa thần kinh tư vấn và theo dõi sát khi sử dụng.

Dù thường được coi là “tự nhiên”, nhưng chúng không phải lúc nào cũng an toàn cho người bệnh. Một số thảo dược và chế phẩm bổ sung có thể tương tác với thuốc chống động kinh, làm thay đổi hiệu quả hoặc tăng nguy cơ tác dụng phụ; thậm chí có trường hợp còn ảnh hưởng trực tiếp đến ngưỡng co giật. Vì vậy, việc sử dụng cần được cân nhắc kỹ lưỡng và luôn trao đổi với bác sĩ điều trị.

Hiện nay, nghiên cứu về thảo dược trong động kinh vẫn còn hạn chế, một phần vì việc tiến hành các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn, có kiểm soát là rất tốn kém và phức tạp. Một số hướng nghiên cứu đáng chú ý bao gồm:

Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý dùng thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung để thay thế thuốc chống động kinh đã được kê đơn. Nếu muốn sử dụng thuốc y học cổ truyền để kiểm soát cơn động kinh, cần phải được khám bệnh đầy đủ, có đơn thuốc phù hợp và được thầy thuốc theo dõi, giám sát chặt chẽ trong suốt quá trình điều trị.

Chế độ ăn uống có vai trò nhất định trong kiểm soát động kinh, tuy nhiên bằng chứng về khuyến nghị cụ thể còn hạn chế. Ăn uống điều độ và cân bằng được xem là hợp lý, bởi hạ đường huyết nặng có thể gây co giật, đặc biệt ở bệnh nhân đái tháo đường dùng insulin quá liều. Các chất bổ sung như vitamin, thảo dược hay acid amin hiện chưa có bằng chứng chắc chắn về hiệu quả, và một số có thể gây tác dụng phụ hoặc nguy hiểm; ngoại lệ duy nhất được công nhận là thiếu hụt vitamin B6 ở trẻ sơ sinh có thể gây co giật và đáp ứng khi được bổ sung. Về khoáng chất, nồng độ thấp của natri, calci hoặc magie có thể làm thay đổi hoạt động điện của não và khởi phát cơn, song tình trạng này hiếm gặp và thường liên quan đến bệnh lý nền, thuốc hoặc suy dinh dưỡng. Do đó, người bệnh động kinh không nên tự ý bổ sung vitamin hay khoáng chất, mà chỉ sử dụng khi có thiếu hụt được xác định và theo chỉ định của bác sĩ.

Một số phương pháp hỗ trợ như thiền, yoga, châm cứu, xoa bóp trị liệu hay thôi miên có thể giúp người bệnh động kinh cải thiện sức khỏe thể chất, giảm căng thẳng và nâng cao chất lượng sống. Mặc dù những liệu pháp này chưa được chứng minh có tác dụng trực tiếp trong việc kiểm soát cơn động kinh, nhưng việc duy trì thể trạng và tinh thần ổn định có thể góp phần hỗ trợ kiểm soát bệnh tốt hơn khi kết hợp với điều trị chuẩn. Trước khi áp dụng bất kỳ liệu pháp bổ trợ nào, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được tư vấn và theo dõi an toàn.

Việc áp dụng các liệu pháp thay thế trong động kinh cần được cân nhắc thận trọng, vì hiệu quả và độ an toàn có thể khác nhau tùy từng người, tùy loại động kinh và bệnh kèm theo. Một số phương pháp có thể mang lại lợi ích hỗ trợ, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ tương tác với thuốc chống động kinh hoặc làm thay đổi ngưỡng co giật. Do đó, người bệnh chỉ nên sử dụng khi đã được bác sĩ chuyên khoa tư vấn đầy đủ về lợi ích và rủi ro, và tuyệt đối không tự ý thay thế các phương pháp điều trị chuẩn đã được chứng minh hiệu quả.

BS. Nguyễn Thùy Ngân (Thọ Xuân Đường)